ERZURUMLU ŞAİRLER-DERLEME   Not:   Bu kısımda   biyografi ve eserlerine fazlaca ulaşamadığımız şairlerimizi aldık.     1330 – 1914   HARBİ BAŞINDA İSLAMLAR’IN HALİ   Ey ağalar size tarif eyleyim: Pek perişan oldu hali İslam’ın Derdim çoktur, hangi birin söyleyim, Küffar’a pay oldu, mali İslam’ın.   Kiminin dağıldı dolu bohçası, Kiminin virandır gülşan bahçası, İşlenmez gümüşü, altın akçası, İncisi, mercanı, la’li İslam’ın.   Urus’un zulümü ol Arşa yetti, Ermeni’yi azdırdı, kılavuz etti, Çok İslam kırıldı, talandı, gitti, Yağmalanan kilim, halı İslam’ın.   Belli ki bizimdir, her külli kusur, Şeriat olmuştur yerlerde hasır, İslamlar, Küffar’ın elinde esir, Kayd ü bend bağlıdır kolu İslam’ın.   Yetiş bu imdada Ali – Murtaza, Küffar’ın elinden çok çektik ceza, Şefaat kılıcı Muhammed bize, Doğrudur erkanı, yolu İslam’ın.   Bazı ah çekende, artar kederim, Kimi der: kardaşım, kimi pederim’ Ben bir edna YETİM, yoktur medarım, Arkası Mevla’dır, dalı İslam’ın.     Şenkayalı Aşık Hasan YETİMOĞLU   Kaynak : Fahrettin KIRZIOĞLU; Şenkaya’nın En Yaşlı Halk Şairi Hasan Yetimoğlu;    Türk Folklor Araştırmaları Dergisi; Nu : 270; Cilt : 13;                Halk Matbaası; İstanbul, 1972; s. 6190-6191.     DUMLU Pek haşmetli kurulmuşsun, Taşmış taşmış durulmuşsun, Sen de hakka vurulmuşsun, Nazlı nazlı akan Dumlu. Koşup gidersin akçaya, Bazan atlı bazan yaya, Buzlu sular saya saya. Gizli gizli akan Dumlu. Kevserin saf suyu sende, Türkün asil huyu sende, En güzel, en iyi sende, Hızlı hızlı akan Dumlu. Şeref dolu adın senin, Dillerdedir yâdın senin. Baldan üstün tadın senin. Buzlu buzlu akan Dumlu. YANIK her gün seni anar. Kara bağrı durmaz kanar, Gurbet elden selam sunar, Der hasretin yaman dumlu Erzurumlu YANIK   LEYLA İLE MECNUN *   ----------   Bu bir efsane ki yıllarca avutmuş güzeli, İçe bir katre düşen sevgiyi sezdik sezeli Gönül aldanmada ruhun tutuşan busesine ----------   O ses akseyleyerek (Tur’daki TEVRAT) sesine Beni bir kul gibi görsen diye yalvardığı gün   Dedi: Mecnun bana, Rabbim gibi Sina’da görün. Ve nazar eyle ki, dolsun bu saadetle içim.   Böyle divane dolaştıkça perişan ve hiç'im. Nerdedir Meryem’i, İsa’yı saran sırlı nefes? Nerde Musa’yı bayıltan o tecellideki ses, Beni küfrüm ile mizana vurup hâk etsin.    Bu kader, başladığından daha korkunç; yetsin,  Diye bir hayli konuşmuştu Kays hatifle, ----------   Sen de kulsun, eğer alnında yazıldıysa çile O mukadder çekilir, emri ilahim uludur,   Bunu tebliğe edilmişti Davut, memur. Dedi bir vahy ile gizlendi çıkıp arşa Hüdâ   Bu sesin geçtiği yerden doğarak aksi seda Çöle baştan başa bir sır gibi doğruldu dönüp,   Bu tecelli ile nurdan ona Leyla görünüp, Dedi bahtın karadır saçlarımın rengi kadar,   Bu firakın, öbür alemde uzun vuslatı var. Hüzınü sardıkça geçer hasretin içten kokusu   Ruhu söyler, yüze her çehrenin aksettiği su. Bir teveccüh ederek Habil’e rahman gemide,   Geçecek toprağa ram etmedi mi Adem’i de. Kudretin hükmüne cennetteki bir elma dalı.   Buna bir başka misaldir şu Zeliha masalı Zemzemi KEVSER edip Bağ-ı iremden geçiren,   Aşk-ı memnu yerine meyve-i tubayı veren, Kudretullah’a sığın ki, bu karar Rabbin(in)’dir.   Dedi: Bir sır gibi kayboldu güzeller güzeli, Levh-i mahfuz denilen emri ilahi ezeli   Nice Leyla ile Mecnun’u çamurdan yaratıp, Dedi: (Kevn) eylediğin varlığı bilsin mahbup.   Kapanıp (Kabe) de Miraç yolunun mermerine, Bir avuç ömrü takup, gözlerinin son ferine.   Arş-ı alaya uzandıkça o aşkın piri Adem oğlundan alup iğreti şeytan, sihiri.   Etti insan denilen ilk kula tekrar oyunu, Bir tutam buğdaya, cennetle değiştirdi onu·   Bu masal böyle asırlarla geçerken nesile. Nice sultanları bir kul gibi ram etti dile.   Ne vefa etti cihanın o azım saltanatı, Ne o (Belkis )daki satvet, ne Süleyman tahtı.   Gemirüp kalbini ömrünce bu derdin kurdu, Ona bir hayli (Fuzuli) de giriftar oldu.   Yazdı yıllarca döküp fer, o fisun alemini Geçti, Leyla ile Mecnun’daki vuslat demini   Ve bu efsane de miras gibi devretti dönüp, İblisi, sırtının üstündeki posttan geçirip,   Ne o aşık, ne de aşktan bir eser kalmadı hiç. Sevenin hep sevmeyeni etmede linç.   Bu zaman öyle ki; Mecnun denilen sevgili (Bed), Çünkü (LEYLA) diye her gördüğümüz kul afet....   Cemil Cahit KOTAN   * Erzurum Vilayeti İhsan ÜNÜVAR İst.1954 a.g.s:74-75   ================================   ERZURUM’DA ÇAYHÂNE *   Güzel yurt Erzurum’da, Erzincan Çarşısı’nda, Şirin bir çayhanedir, dükkânlar karşısında   Basamakla çıkılır, çift kapudan geçilir Tertemiz bardaklarda taze çaylar içilir İlhan usta demlerse değişir zevki çayın, Öyle bir tılsım var ki içileni saymayın.   Kahve sahibi bile günde kırk bardak içer Çayların sihri ile insan kendinden geçer   Ne kadar lezzetli ki, doyum olmaz tadına, Benzer Şark’ın can yakan, sıcacık kadınına Kimi kıtlama ister, kimi şekerli sever Teklif yoktur burada, herkes keyfince içer.   Plaktan yükselirken memleketin havası, Dilden dile dolaşır, zaferin hatırası.   Tazelenir muttasıl çayların sıcak demi  Diyarın garipleri düşünür gurbet éli   Nasıl meftunsa millet DADAŞ’ların barına  İşte öyle doyulmaz Erzurum’un çayına.   H.Şinasi   * Erzurum Vilayeti İhsan ÜNÜVAR İst.1954 a.g.s:80     ERZURUM’U GEZERKEN   Yıpranmış çehresinde asırların izi var, Çökmüş harabelerle, dile gelse bu diyor.   Bize neler anlatır, burada olup bitenden Çürümüş bir iskelet ayrılır gibi tenden.   Zamanın kahredici pençesinde yıpranmış, Her adımda bir eser, içinden sönüp yanmış   Eski kubbeler ile bu gün hâlâ yaşıyor, Ölmez Türk sanatının şerefini taşıyor.   Şimdi bu eserlerin önlerinde duralım, Titizlikle işlenen Türk işine bakalım.   Çifte Minareler’e takılıyor gözümüz, Burada bizim olan, bu bizim iç özümüz.   Sanatın harikası yeşil çinide bile, Maziden akislerle, sanki geliyor dile.   Burda mermer yerine işlenmiş yeşil çini, Görenlerin her zaman aydınlatır içini.   Çöken hamamlarının kurnasında, tasında, Yosun tutmuş duvarlar, buğulanır pasında.   Mecal kalmamış artık şadırvan ortasında, Eriyerek dökülmüş zamanın potasında.   Camilerin içinde saklıdır hatıralar, Sanki kulağımızda, onların sesleri var.   Bu anda, kafanızda binbir macera yaşar, Bu ölmez hatıralar, benliğinizden taşar.   Ey bu mısralarımı okuyan Türk gençliği, Anlatılmakla bitmez, Türk’ün sanat benliği.   Bu kudretin önünde saygıyla eğilelim, Bu ölmez eserleri korumayı bilelim.   Kemal ÇORUH   * Erzurum Vilayeti İhsan ÜNÜVAR İst.1954 a.g.s:78     ERZURUMDA KIŞ   Don, kar, soğuk, bu beldede hiç bitmiyor hızı, Kış günlerinde Erzurum, ev yoksa bir sızı.   Şark’ın çan sesli zangası başta bu ildedir. Bahçe, çiçek tahassürü, her günkü dildedir.   Bambaşkadır bu bölgede mevsim dönüşleri, Ne hoş Palandöken’in de kar örtünüşleri.   Tek renge gözler usanmış, aylar beyazdadır, Uzunca bir yaza kalpler, her dem niyazdadır.   Etrafta bir sınır çizen tarihi kapular, Bir anda şehri süsleyen, muhteşem yapılar.   Evlerde zevk, semaverin safalı tütmesi, Çaylar gider, alışılmış, kışın üşütmesi.   Kış ortasında fırtına, hem olmasın tipi Dayanılmaz, insan değil, donduruyor jipi.   Kaytan bıyık, kara kaşlı haber diyor dadaş, Bir yolcu var, dokunmasın, yol ver, hey arkadaş,   Unutulmaz bu bölgenin başta Dadaş Barı, Elmas, gece yaşatırsa Erzurum’un karı.   Dr. Fazıl Güven   YAYLA ÇOÇUKLARlYIZ     Kökümüz Doğu’dadır. Yayla çocuklarıyız. Onurunu taç yapmış bir ulusun arıyız. Vatan sınırlarının çelik hisarlarıyız, Yayla çocuklarıyız, yayla çocuklarıyız   Yayla yeli füsunkâr, babarı eşsiz olur, Kuzu anasız, belki, yavru kardeşsiz olur, Sarp yamaçlar ardında ümit güneşsiz olur, Lakin, imanı sağlam yayla çocuklarıyız.   Gönlümüzde yavuklu, gözümüzde VATAN var Ceddimizde: tarihler, asırlar yaratan var,   Toprağımız altında ,toprak için yatan var. Biz bu yurda kul olan yayla çocuklarıyız.   Neriman ALTUĞ   * Erzurum Vilayeti İhsan ÜNÜVAR İst.1954 a.g.s:79       ATTILAR   GIŞ BİREZ UZANDİ BENDE DİRENDİM, EYMEGE ZAM GELMİŞ ÇOH SİNİRLENDİM AÇ GARIN ESNEDİM ÇOH SİNEKLENDİM BİR HAMURLUH UN YOH EVDEN ATTILAR   CİGARA İSTETDİ GALAĞAN SARDIH ENFLASYON ÇOH YÜKSEK ATEŞSİZ YANDIH UŞAH SÜT İSTEDİ EŞŞEGİ SAĞDIH ABES GARŞİLENDİ KÖYDEN ATDİLER   NİYET ETTIH ŞEHERE GİDAH ARABA BOZULDİ DEDIH YÜRİYAH TRAFİK RASTLADİ BUNA NE DİYAH KASGOMUZ YOĞUMUŞ YOLDAN ATTILAR   O GÜN ÇOH DOLAŞTIM ÇOHDA ACIHTIM BEŞ GURUŞ PARAM YOH CEKETİ SATTIM BİR PARKIN İÇİNDE UZANDIM YATTIM DEMEK HORLAMIŞAM PARKTAN ATTILAR   OKULA GETTIH AZ ADAM OLAH KRAVAT TAHTIH ÇOH RÜŞVET ALAH HALILAR SERDIH BİR İŞE GİRAH YALAĞAN DEDİ ORDAN ATTILAR   ASKERE GETTIHKİ TAM ADAM OLAH KOMUTAN SAĞ DEDİ BEN ATTIM SOLAH